لیکن دیگری تعمیر شده و قابل استفاده میباشد

این میزان رشد قاچاق مواد مخدر یا قاچاق سوخت و کالا در این منطقه نشانگر ازدسترفتن اشتغال و درآمدهای مربوط به بخش کشاورزی و دامی در منطقه دریاچه هامون و رودخانه هیرمند است. دشت سیستان دشت نسبتا بزرگی با مساحت حدود هزارو ٥٠٠ کیلومترمربع است که در پاییندست رودخانه هیرمند واقع شده و بین مرز دو کشور ایران و افغانستان قرار گرفته و انتهاییترین بخش آن دریاچه هامون است. حکومت طالبان بهدلایل سیاسی اقدام به ایجاد بندهای انحرافی متعددی در پاییندست سدهای کجکی و ارغنداب روی رود هیرمند کرد و در سال ٨١-١٣٨٠ جریان آب هیرمند به طور کامل به سوی ایران قطع شد که با اعتراض ایران همراه بود؛ اما این اعتراضات موجب حل مشکل نشد.

اگر این برای سرگرمی باشد خوب است، اما برای ساختن کشور فقط فکر گذشته بودن، مشکل را حل نخواهد کرد. هیچ حس قابل انتقالی برای نوشتن وجود ندارد. وجود چشمهها و رودخانههای متعدد و باغات و دشتها و مراتع بسیار زیاد، طبیعت کازرون را منحصر به فرد کرده است. بخارا در درازنای تاریخ از مهمترین شهرهای ایالت سغد و ناحیه ماوراءالنهر بوده و کشفهای باستانشناسان این دعوی را اثبات کرده است.

متأسفانه برخی عوامل در کشور بر موج این سیلاب فضاسازی کرده و جاریشدن آب به هامون را دستمایه برخی جریانهای سیاسی کردهاند. بر طبق منابع رسمی و کتب مرجع، مساحت دریاچه هامون نزدیک به ۴۵هزار کیلومترمربع است که تایید میکند هامون، بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران است. تک شیر آب روستا اغلب اوقات شرمنده اهالی است. چه زمانی قرار است تولید قطار ملی انبوه سازی شود؟ درعینحال برخلاف بحرانهای سیاسی که در کنفرانسها به راحتی حلوفصل میشوند، اختلافات هیدروپلیتیکی دیرپا هستند و به آسانی رفع نمیشوند، چراکه منازعه بر سر یک ارزش جغرافیایی، یک منبع حیاتی مثل آب، جزء منابع و منافع ملی کشورها تلقی میشود و دولتها به آسانی نمیتوانند دست به معامله بزنند.

کما اینکه می بینیم در دهه آخر قرن بیستم ملت ها هرچه بیشتر به سمت ناسیونالیسم و کشف هویت ملی و استقلال پیش میروند. بوده و در کنار پرندگانی هم چون فلامینگو، طاووس، عقاب های طلایی، شاه بوف ها، اردک ها، مرغابی ها و… دریاچه واقع در جنوب غرب نیز به حدی آب خود را از دست داد که در نهایت تنها نوار نازکی از آب در لبههای غربی باقی ماند تا نشان دهد که زماني در این محل دریاچهای وجود داشته است.

از طرفی با توجه به شنیدهها و اخبار متفاوتی که از وضعیت خشکسالی دریاچه رسیده بود چندان امیدی به دیدن آب نداشتم اما خوشبختانه بالاخره رسیدیم. دولت افغانستان نباید اقدامی انجام دهد که موجب کمشدن آب رودخانه در پاییندست شود و در زمانهای خشکسالی سهم هر دو طرف کاهش یابد و اینبار هم افغانستان رأی کمیسیون را نپذیرفت. اخبار استانها – به گزارش خبرگزاری تسنیم از ارومیه ، محمدمهدی شهریاری امروز در جلسه بررسی برنامه سازگاری با کم آبی استان که به صورت ویدئو کنفرانسی با حضور وزیر نیرو برگزار شد، به توسعه سنتی کشاورزی در دو دهه اخیر اشاره کرد و اظهار داشت: 90 درصد مصرف آب استان در بخش کشاورزی بوده اما به دلیل الگوی غلط مصرف آب بهینه لازم از این بخش حاصل نشده است.

با توجه به اینکه بارندگیهای اخیر هم در حوضه آبریز افغانستان و رودخانه هیرمند موجب سیلاب شد، روانآبهای تشکیلشده به پاییندست حوضه آبریز جاری و باعث رسیدن مقادیری از سیلاب به هامون شده است. با توجه به اینکه دریاچه هامون باید بهطور سالانه قریب به ٨٢٠ میلیون مترمکعب آب از رودخانه هیرمند دریافت کند و دریافتنکردن کامل، رهاسازی مقطعی و بدون برنامه و هماهنگ، پیگیرینکردن مقامات و مسئولان کشور بهویژه وزارت امور خارجه در این زمینه برای اجرای قرارداد ١٣٥١ در سالهای اخیر و همچنین وضعیت نابسامان حکومت مرکزی افغانستان و نیز افزایش زمینهای زیرکشت در بالادست رودخانه هیرمند در افغانستان جملگی عواقب نه چندان مثبتی را در آینده نوید میدهد.

در زمان حکومت طالبان در افغانستان خشکسالیهای شدیدی در چهار سال بر منطقه حکمفرما بوده است؛ بهطوریکه در اواخر سال ١٣٧٨ موجب قطع کامل حقابه ایران شد و در سال ١٣٧٩ فقط ١٦٫٥ میلیون مترمکعب و در سال آبی ٨٠-١٣٧٩، حدود ٤٨ میلیون مترمکعب حقابه رها شد که در نهایت باعث خشکیدن کامل دریاچه هامون شد. قبل از وارد شدن به منطقه، بهتر است تمامی مواد غذایی لازم مانند گوشت یا مرغ را در شهر قزوین تهیه کنید. هامون پوزک یا هامون سواران از به هم پیوستن چند تالاب کوچکتر به نامهای چنگ دراز، چنگ خرگوشی، چنگ سرخ، برینگک و چنگ تپه سرخ شکل گرفته است و دسترسی به بخش ایرانی آن از طریق دوستمحمد امکانپذیر است.

با وجود این که این استان در بین دو دریای بزرگ (هامون در شمال و عمان در جنوب) قرار گرفته اما یکی از کمآبترین استانهای ایران است. این رود از تلاقی دو رود دجله (Euphrates) و فرات (Tigris) در شهر قرنه از استان بصره در عراق تشکیل شده است. دریاچه بایکال در جنوب سیبری در کشور روسیه، میان استان ایرکوتسک و جمهوری بوریاتیا. بخشی از نفت دریاچه که از میدان نفتی باکو پایتخت جمهوری آذربایجان برداشت میشود از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیهان به سواحل مدیترانه منتقل میشود. با توجه به افزایش مصرف آب، این امر سبب بروز مشاجراتی بین کشورهای ساکن در بالادست و پاییندست منابع آب شده است و به همین علت برخی نظریهپردازان، قرن بیستویکم را «سده هیدروپلیتیک» نامیدهاند و براین باورند که بیشتر درگیریها و جنگهای محلی و منطقهای ناشی از کمبود آب خواهد بود که بخشی از این اختلافات مربوط به آبهای مشترک مرزی و فرامرزی است.

حجم آب دریاچه در این نقطه کاملا متغیر است. در نتیجه با توجه به میزان کم بارندگی و حجم بالای تبخیر، تنها عامل اصلی ایجاد تمدن، شهرنشینی و ایجاد اقتصاد پویا در منطقه دشت سیستان، «وجود رودخانه هیرمند و دریاچه هامون با ارزشهای زیستبومی» آن است. در منطقه حوضه آبریز هیرمند و دشت سیستان، رودخانه هیرمند هرچه به قسمتهای پاییندست خود میرسد، جمعیت بیشتری به آن وابسته میشوند. برای نمونه تعداد روستاهای خالی از سکنه در سال ١٣٧٥ در منطقه سیستان، ١٥٠ روستا و در سال ١٣٨١، به ٢٣٦ روستا رسیده است.

ما در این کادر به توصیف هر بخش از این مجموعه پرهیجان شهربازی میپردازیم. این مجموعه در شرایط کنونی توسط آبمنطقهای اداره میشود و براساس برنامهریزیهای صورت گرفته باید به سازمان آبفا تحویل داده شود. تاکنون ۳۳ گونه فیتوپلانکتون جلبکی در دریاچه بزنگان شناسایی شده است. گذشته از ارزشهای تاریخی و باستانی دریاچه هامون برای مردم سیستان و ایران، هیرمند و دریاچه هامون تنها منبع تأمین آب سیستان محسوب میشود. در طول قرن گذشته، خشکسالیهای گسترده و ترسیم مرزهای جدید باعث نرسیدن آب به مرزهای ایران شد تا این که به مرور موجب خشکی قسمتهای وسیعی از هامون شده است.

تالاب هامون یکی از سایتهای عضو کنوانسیون رامسر است که منبع اصلی تامین آب آن، رود هیرمند افغانستان و رودهای کوچک فصلی هستند. زمانی هامون تا به اینجا آب داشته و قایقها در تردد بودهاند. بخش بزرگتر به افغانستان و بخش کوچکتر به ایران تعلق گرفت و با قراردادن مرز افغانستان در شعبه اصلی هیرمند، افغانستان را مجاز کرد نیمی از دشت را از آب محروم کند. امکان استفاده از خدمات و امکانات کلوپ ماهیگیری برای علاقهمندان فراهم است.

از اواسط سده ۱۷م پژوهش درباره دریاچه بایکال آغاز شد و در سالهای ۱۷۷۱-۱۷۷۲م برای نقشهبرداری از این دریاچه کوششهایی صورت گرفت و سرانجام در ۱۷۷۳م نخستین نقشه دریاچه بایکال انتشار یافت. قرار داشتن سرچشمه رودخانه هیرمند در داخل مرز افغانستان سبب شده است حکومت این کشور از رودخانه به عنوان ابزاری سیاسی در مواضع سیاسی خود با دولت ایران استفاده کند و در مواقع خاصی امتیازاتی نیز به دست آورد.

رود ارس از ارتفاعات هزار برکه در جنوب ارزروم، در کشور ترکیه سرچشمه میگیرد و از نزدیکی دوالو تا قره دونی در مرز ایران جریان دارد. در قالب این پروژه، ترکیه ۲۲ سد و ۱۹ نیروگاه بر روی دجله و فرات میسازد که عمده این طرحها تاکنون اجرا و احداث شده و موجب کاهش چشمگیر آب ورودی به دجله و فرات در خاک سوریه و عراق شده است. «بیآب که نمیشود زندگی کرد.» زلیخا به امید روزی است که دوباره گذر تانکرهای آب به روستا بیفتد.

گذر ماشینی به روستا بیفتد میشود مرهمی بر دل بیآب آنها. فراز و فرود مسیر بسیار زیاد است و ابتدا باید از میان جنگل گذر کرد تا به منطقه اسپیناس رسیده و از دامنه قله آن عبور کنید. اين رودخانه از ارتفاعات اطراف سقز (حوالى زنجان و ترجان) در جنوب درياچهٔ اروميه سرچشمه مىگيرد. سیمای ابوالحسن صبا، نه تنها به عنوان موسیقیدان، در مقان معلم، هنرشناس و پژوهشگر هنرهای مردمی نیز در تاریخ فرهنگ ایران ثبت است. این شرکت طی قراردادهایی ماهانه و سالانه متعهد است آب سالم برای شرب، استفاده شهری، کشاورزی و صنعت را از طریق واگنهای انتقال آب که مورد تایید بهداشت نیز قرار گرفته، فراهم کند.

از سوی دیگر با رخداد سیلابهای فصلی به ویژه در دهه ١٣٤٠ دولت وقت ایران اقدام به ساخت دایکهای مرزی کرد تا در صورت بروز سیلاب، آب رودخانه هیرمند را به مناطق جنوبی به سوی مرز پاکستان منحرف کند که متأسفانه یکی از موانع موجود در زمان رهاسازی حقابه هیرمند همین دایکهای مرزی است. تقریباً یک سوم از پل قدیمی تر در سال 1828 پس ازعهدنامه ترکمنچای از قسمت متصل به دو ساحل منفجر گردید. در دهه ١٩٣٠ حکومت افغانستان برای توسعه کشاورزی در هیرمند اقدام به بازسازی برخی آبراهههای قدیمی در بخش میانی این رودخانه کرد و با حمایت دولت ایالاتمتحده آمریکا اقدام به ساخت دو سد روی رودخانه هیرمند و ارغنداب کرد.

دیدگاهتان را بنویسید